Large Call to Action Headline
निवासी अस्थिव्यंग विद्यालय डोंगरकडा ता. कळमनुरी जि. हिंगोली इयत्ता पहिली ते दहावी - माध्यम :- मराठी हिंगोली जिल्ह्यातील एकमेव दिव्यांग मुलाची माध्यमिक शाळा
Udise No. 27160412403 Bord Index No. 66.02.047
हेलो,जगजाहीर शिक्षण प्रसारक मंडळ नांदेड द्वारा संचलित निवासी अस्थिव्यंग विद्यालय डोंगरकडा ता. कळमनुरी जि.हिंगोली ही शाळा शासनाच्या परवानगीने अस्थिव्यंग मुलांसाठी निवासी विशेष शाळा सुरु करण्यात आली असून शाळेत विद्यार्थ्यांना विनामुल्य प्रवेश देवून शिक्षण, भोजन तसेच निवासाची सोय उपलब्ध आहे. संस्थेचे अध्यक्ष माननीय श्री. अनंता व्यंकटराव करंजे यांच्या मार्गदर्शनाखाली विशेष मुलांच्या शैक्षणिक विकासास मोठे सहाय्य केले जाते. विशेष मुलांना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणून या मुलांना संस्कारमय शिक्षण देवून त्यांना स्वावलंबी बनविणे व त्यांचे पुनर्वसन करणे. दिव्यांग व्यक्तींच्या अपंगत्वाकडे न पाहता त्यांच्यामध्ये असलेल्या सामर्थाकडे पाहून त्यांच्यातील सुप्त गुण विकसीत करून त्यांना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात सामील करणे हाच संस्थेचा मुख्य उद्देश आहे. अस्थिव्यंग मुले म्हणजे अशी मुले ज्यांना हाडे, स्नायू, सांधे, मणका किंवा हालचालींशी संबंधित शारीरिक अडचणी असतात. या अडचणी जन्मजात किंवा अपघात, आजार, संसर्ग यांमुळे झालेल्या असू शकतात. अशा मुलांना त्यांच्या क्षमतेनुसार शिक्षण देणे, आत्मविश्वास वाढवणे व समाजात समावेश (Inclusion) साधणे हे विशेष शिक्षणाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. अस्थिव्यंग मुलांचे विशेष शिक्षण: अस्थिव्यंग (शारीरिक अपंगत्व असलेली) मुले यांच्यासाठी विशेष शिक्षण अत्यंत महत्त्वाचे असते. या शिक्षणाचा उद्देश मुलांचा शारीरिक, बौद्धिक, भावनिक व सामाजिक विकास घडवून आणणे हा आहे. अशा मुलांसाठी त्यांच्या गरजेनुसार अभ्यासक्रम,अध्यापन पद्धती व साधने वापरली जातात. फिजिओथेरपी, ऑक्युपेशनल थेरपी, सहाय्यक उपकरणे व तंत्रज्ञानाचा उपयोग करून शिकणे सोपे केले जाते. शिक्षक, पालक, डॉक्टर व तज्ज्ञ यांचे सहकार्य आवश्यक असते. समावेशक शिक्षणामुळे या मुलांना आत्मविश्वास मिळतो आणि समाजात स्वावलंबीपणे जगण्याची संधी मिळते. विशेष शिक्षणामुळे त्यांची क्षमता ओळखली जाते व योग्य दिशेने विकसित केली जाते. आरोग्य : मुलांचे आरोग्य चांगले राहण्यासाठी त्यांना उत्तम पोषण आहार व जीवनसत्वयुक्त पदार्थ दिले जातात . मुलांच्या वैयक्तीक स्वच्छतेकडे लक्ष दिले जाते. मुलांच्या आरोग्या विषयी पालकांना मार्गदर्शन केले जाते. अपंगत्व येवू नये यासाठी अपंगत्व प्रतिबंधात्मक जनजागॄती कार्यक्रम शाळेच्या मार्फत राबविले जातात. मुलांची नियमीतपणे वैद्यकीय तपासणी केली जाते.
निवासी अस्थिव्यंग विद्यालय डोंगरकडा ता.कळमनुरी जि.हिंगोली
अस्थिव्यंग मुले ही समाजाची जबाबदारी नाही, तर समाजाची शक्ती आहेत.योग्य संधी दिल्यास ती समाजाच्या विकासात मोठे योगदान देऊ शकतात. सकारात्मक वातावरणात वाढलेली मुले आत्मनिर्भर नागरिक बनतात.स्वावलंबन आणि सक्षमीकरणातूनच खरा सामाजिक समावेश साध्य होतो.त्याबद्दल खालील मुद्द्यांमध्ये थोडक्यात आपण महिती घेऊया.
स्वावलंबनासाठी कौशल्य विकास अस्थिव्यंग मुले म्हणजे शारीरिक हालचालींमध्ये अडचणी असलेली मुले होय.ही अडचण जन्मजात किंवा आजार, अपघात यांमुळे निर्माण होऊ शकते.अशा मुलांचे शिक्षण व विकास योग्य दिशेने झाल्यास ती पूर्णपणे स्वावलंबी बनू शकतात.त्यासाठी समाज, कुटुंब आणि शिक्षणसंस्था यांनी एकत्रित प्रयत्न करणे आवश्यक आहे.समावेशी शिक्षण ही दुसरी महत्त्वाची बाब आहे.अस्थिव्यंग मुलांना सामान्य मुलांसोबत शिक्षण मिळणे आवश्यक आहे.शाळांमध्ये रॅम्प, विशेष शौचालय, लिफ्ट यांसारख्या सुविधा असाव्यात.सहाय्यक साधनांचा वापर केल्यास शिकणे अधिक सुलभ होते.वैयक्तिक शिक्षण योजना (IEP) मुलांच्या गरजेनुसार मदत करते.शिक्षकांनी सहानुभूतीपूर्ण व सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवणे गरजेचे आहे.शिक्षणामुळे मुलांचा बौद्धिक व सामाजिक विकास होतो.अस्थिव्यंग मुले ही समाजाची जबाबदारी नाही, तर समाजाची शक्ती आहेत.योग्य संधी दिल्यास ती समाजाच्या विकासात मोठे योगदान देऊ शकतात.सकारात्मक वातावरणात वाढलेली मुले आत्मनिर्भर नागरिक बनतात.स्वावलंबन आणि सक्षमीकरणातूनच खरा सामाजिक समावेश साध्य होतो.
समावेशी शिक्षण व सहाय्यक सुविधा समावेशी शिक्षणामुळे अस्थिव्यंग मुलांना आत्मविश्वास मिळतो. सामान्य शाळेत शिक्षण घेतल्याने सामाजिक समावेश साध्य होतो.मुलांना समाजात वावरण्याची संधी मिळते.त्यांच्यात संवाद कौशल्य विकसित होते.समवयस्क मुलांसोबत शिकल्यामुळे स्पर्धात्मकता वाढते.सहाय्यक सुविधा या समावेशी शिक्षणाचा महत्त्वाचा भाग आहेत.व्हीलचेअर, वॉकर, क्रचेस यांचा वापर मुलांना मदत करतो.विशेष डेस्क आणि खुर्च्या लेखन सुलभ करतात.लेखनासाठी विशेष पेन व ग्रिप्स उपयोगी ठरतात.तंत्रज्ञानावर आधारित साधने शिकणे सोपे करतात.शिक्षकांची भूमिका समावेशी शिक्षणात अत्यंत महत्त्वाची आहे.शिक्षकांनी सहानुभूतीपूर्ण दृष्टिकोन ठेवणे आवश्यक आहे.मुलांच्या क्षमतेनुसार अध्यापन करावे लागते.विशेष शिक्षक व थेरपिस्ट यांचे सहकार्य महत्त्वाचे ठरते.समावेशी शिक्षणामुळे समाजात समानतेची भावना वाढते.अस्थिव्यंग मुले आत्मविश्वासाने पुढे येतात.योग्य सहाय्यक सुविधा मिळाल्यास शिक्षणात अडथळे कमी होतात.समावेशी शिक्षणातूनच सशक्त व समताधिष्ठित समाज निर्माण होतो.
आत्मविश्वास व सामाजिक सक्षमीकरण अस्थिव्यंग मुलांचा आत्मविश्वास वाढवणे ही प्राथमिक गरज आहे. त्यांना सतत प्रोत्साहन देणे आवश्यक आहे.त्यांच्या लहान यशाचेही कौतुक केले पाहिजे.नकारात्मक तुलना टाळली पाहिजे.मुलांना “तू करू शकतोस” ही भावना देणे महत्त्वाचे आहे.सामाजिक सक्षमीकरणासाठी समाजातील सहभाग आवश्यक आहे.मुलांना मित्रमैत्रिणींशी संवाद साधण्यास प्रोत्साहित करावे.खेळ, कला व उपक्रमांमध्ये सहभाग वाढवावा.समूहात वावरल्याने सामाजिक कौशल्ये विकसित होतात.समाजातील भीती व न्यूनगंड कमी होतो.स्वतःच्या हक्कांची जाणीव सक्षमीकरणासाठी आवश्यक आहे.शिक्षण, आरोग्य व रोजगाराचे हक्क समजून घ्यावेत.कायदेशीर सवलतींची माहिती मिळवावी.स्वतःची बाजू मांडण्याची सवय लागते.समुपदेशन व मानसिक आधार महत्त्वाचा आहे. भावनिक अडचणी ओळखून त्यावर उपाय करणे गरजेचे आहे.स्वतःला स्वीकारण्याची प्रक्रिया यातून घडते.आत्मविश्वास व सामाजिक सक्षमीकरणामुळे अस्थिव्यंग मुले सशक्त बनतात.त्यांना समाजात सन्मानाचे स्थान मिळते.ते स्वतंत्र निर्णय घेण्यास सक्षम होतात.
स्वावलंबनासाठी कौशल्य विकास अस्थिव्यंग मुलांमध्ये दैनंदिन जीवन, शैक्षणिक व व्यावसायिक कौशल्ये विकसित करून त्यांना आत्मनिर्भर बनवणे. योग्य प्रशिक्षण व मार्गदर्शनामुळे मुले स्वतःचे निर्णय घेण्यास सक्षम होतात.
समावेशी शिक्षण व सहाय्यक सुविधा अस्थिव्यंग मुलांना सामान्य शिक्षणप्रवाहात समान संधी देणे, तसेच रॅम्प, सहाय्यक साधने, तंत्रज्ञान व विशेष अध्यापन सुविधा उपलब्ध करून देणे.
आत्मविश्वास व सामाजिक सक्षमीकरण मुलांमध्ये स्वतःबद्दल सकारात्मक भावना निर्माण करून त्यांना समाजात सन्मानाने, आत्मविश्वासाने वावरता येईल असे सक्षम करणे.
आमच्या संस्थेतील शिक्षक आपल्या अनुभवाचा आणि ज्ञानाचा उपयोग करून प्रत्येक मुलाच्या क्षमतेनुसार शिक्षण देतात.ते मुलांच्या वैयक्तिक गरजा लक्षात घेऊन वैयक्तिक शिक्षण योजना (IEP) तयार करतात.थेरपिस्ट मुलांच्या शारीरिक, बौद्धिक आणि भावनिक विकासासाठी विविध थेरपींचा वापर करतात.फिजिओथेरपी,ऑक्युपेशनल थेरपी आणि स्पीच थेरपीसारख्या तंत्रांचा समावेश केला जातो.आमच्या संयुक्त प्रयत्नांमधून एक समावेशक आणि सक्षम समाज निर्माण करणे हेच आमचे ध्येय आहे.
विविध वृत्तपत्र मध्ये शाळेतील आलेल्या न्यूज....!
🏆 जिल्हास्तरीय दिव्यांग शाळेतील विद्यार्थ्यांचा क्रीडा स्पर्धा व सांस्कृतिक कार्यक्रम
दिव्यांग शाळेतील विद्यार्थ्यांसाठी क्रीडा स्पर्धा व सांस्कृतिक कार्यक्रम हे अत्यंत महत्त्वाचे उपक्रम आहेत. या उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांचा शारीरिक, मानसिक व सामाजिक विकास घडून येतो. क्रीडा स्पर्धांमधून त्यांची शारीरिक क्षमता, आत्मविश्वास, संघभावना व स्पर्धात्मक वृत्ती वाढते.पालक, शिक्षक व समाजाचा सहभाग असल्याने विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन मिळते. अशा कार्यक्रमांमुळे दिव्यांग विद्यार्थी समाजाच्या मुख्य प्रवाहात येण्यास मदत होते.
⚽ जिल्हास्तरीय क्रीडा स्पर्धेमध्ये
शाळेतील विद्यार्थ्यांनी घवघवीत यश संपादित केल्याबद्दल शाळेचे अध्यक्ष माननीय श्री.अनंतराव करंजे सर आणि शाळेतील सर्व कर्मचारी
💐 शिक्षण अधिकारी मा श्री. दिग्रसकर साहेब ( जिल्हा शिक्षणाधिकारी, प्रा. मा. हिंगोली) आणि समाज कल्याण अधिकारी श्री.एडके साहेब यांची शाळेला भेट,तसेच मान्यवरांचा सत्कार करताना शाळेचे अध्यक्ष माननीय श्री.अनंतराव करंजे सर
🏥 मोफत दिव्यांग वैद्यकीय सहाय्य मूल्यमापन शिबीर Help a Child Walk उपक्रम श्री. नागेश बापूराव पाटील आष्टीकर आमदार लोकसभा हिंगोली,यांचे पी.ए.सत्कार करताना शाळेच्या मुख्याध्यापिका सौ.एल.व्हि बेंडके मॅडम
💉🩺 नियमित आरोग्य तपासणी व वैद्यकीय सेवा अस्थिव्यंग शाळेमध्ये नियमित आरोग्य तपासणी करणे अत्यंत आवश्यक असते. अशा तपासणीमुळे विद्यार्थ्यांच्या शारीरिक आरोग्याची सतत निगराणी ठेवता येते. हाडे, स्नायू, हालचाल क्षमता, वजन, उंची तसेच पोषणस्थिती यांची तपासणी केली जाते. डॉक्टर, फिजिओथेरपिस्ट व परिचारिका यांच्या मदतीने आवश्यक उपचार व मार्गदर्शन दिले जाते. वेळेवर आजार ओळखल्यास योग्य उपचार शक्य होतात. नियमित आरोग्य तपासणीमुळे विद्यार्थ्यांची कार्यक्षमता वाढते व शिक्षणात सातत्य राखता येते. पालकांना आरोग्याविषयी योग्य सूचना दिल्या जातात. त्यामुळे विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास होण्यास मदत होते.
💉🩺 नियमित आरोग्य तपासणी व वैद्यकीय सेवा अस्थिव्यंग शाळेमध्ये नियमित आरोग्य तपासणी करणे अत्यंत आवश्यक असते. अशा तपासणीमुळे विद्यार्थ्यांच्या शारीरिक आरोग्याची सतत निगराणी ठेवता येते. हाडे, स्नायू, हालचाल क्षमता, वजन, उंची तसेच पोषणस्थिती यांची तपासणी केली जाते. डॉक्टर, फिजिओथेरपिस्ट व परिचारिका यांच्या मदतीने आवश्यक उपचार व मार्गदर्शन दिले जाते. वेळेवर आजार ओळखल्यास योग्य उपचार शक्य होतात. नियमित आरोग्य तपासणीमुळे विद्यार्थ्यांची कार्यक्षमता वाढते व शिक्षणात सातत्य राखता येते. पालकांना आरोग्याविषयी योग्य सूचना दिल्या जातात. त्यामुळे विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास होण्यास मदत होते.
👩🏫 अनुभवी शिक्षक व विशेष शिक्षकांची टीम मतिमंद शाळेमध्ये अनुभवी व विशेष प्रशिक्षित शिक्षकांची समर्पित टीम कार्यरत आहे. प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या क्षमतेनुसार वैयक्तिक लक्ष देऊन शिक्षण व मार्गदर्शन केले जाते. त्यांच्या प्रेमळ व तज्ञ मार्गदर्शनामुळे मुलांचा आत्मविश्वास व विकास वाढतो.विद्यार्थ्यांच्या गरजेनुसार प्रशिक्षण देणारे प्रशिक्षित आणि अनुभवी शिक्षक.
🧹 अस्थिव्यंग मुलांमध्ये स्वच्छता सवयींचा विकास अस्थिव्यंग मुलांमध्ये स्वच्छतेच्या सवयी विकसित करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. स्वच्छता ही केवळ आरोग्यासाठीच नव्हे तर स्वावलंबनासाठीही आवश्यक आहे. अस्थिव्यंग मुलांना दैनंदिन स्वच्छतेचे महत्त्व समजावून सांगितले पाहिजे. स्वतःची स्वच्छता राखणे हे आत्मनिर्भरतेचे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.
दिव्यांग सक्षमीकरण अधिकारी श्रीमती गीता गुटे मॅडम जिल्हा दिव्यांग सक्षमीकरण अधिकारी जिल्हा परिषद हिंगोली यांची निवासी अस्थिव्यंग विद्यालय डोंगरकडा शाळेला भेट
🍽 नियमित आहार आणि पौष्टिक अन्न अस्थिव्यंग शाळेमध्ये विद्यार्थ्यांना नियमित व पौष्टिक आहार दिला जातो. मुलांच्या आरोग्य व वाढीसाठी संतुलित आहाराची विशेष काळजी घेतली जाते. स्वच्छता व गुणवत्ता राखून अन्न पुरवठा केला जातो.विद्यार्थ्यांच्या आरोग्यासाठी संतुलित आहार. सकस भोजनासोबत दूध, फळे आणि पोषणयुक्त आहाराचा समावेश.
